Եթե կա մի վայր, որտեղ բնությունը գերազանցել է ինքն իրեն՝ ստեղծելով կատարյալ հեքիաթ, ապա դա Արսլանբոբն է (Arslanbob)։ Սա ոչ միայն Ղրղզստանի, այլև ողջ մոլորակի ամենազարմանալի բնական հրաշքներից մեկն է։
Բաբախան լեռան ստորոտում, ծովի մակարդակից 1600 մետր բարձրության վրա է գտնվում աշխարհի ամենամեծ մասսիվ ունեցող հնագույն ընկուզենիների անտառը։ Այն զբաղեցնում է ավելի քան 600,000 հեկտար տարածք և հանդիսանում է կենդանի հուշարձան, որի տարիքը գնահատվում է միլիոնավոր տարիներ։
Ալեքսանդր Մակեդոնացու լեգենդը և «հունական» ընկույզի գաղտնիքը
Մեզանից շատերը գիտեն «հունական ընկույզ» (Грецкий орех) անվանումը, բայց քչերին է հայտնի, որ այդ ընկույզի իրական հայրենիքը հենց Ղրղզստանի այս անտառներն են։
Պատմական լեգենդ. Ասում են, որ մեր թվարկությունից առաջ 4-րդ դարում Ալեքսանդր Մակեդոնացին (Ալեքսանդր Մեծը) իր արևելյան արշավանքների ժամանակ կանգ է առել այս վայրերում։ Նրա զորքը հոգնած էր և հիվանդ, բայց տեղի բնակիչների տված սննդարար ընկույզների շնորհիվ զինվորները արագ վերականգնել են իրենց ուժերը։ Մակեդոնացին այնքան է հիացել այս պտուղներով, որ վերադառնալիս իր հետ մեծ քանակությամբ ընկույզի սերմեր է տարել Հունաստան։ Այդպես, Ղրղզստանի ընկույզները տարածվել են Եվրոպայում և ստացել «հունական» անունը։
Ծառեր, որոնք տեսել են դարեր
Արսլանբոբի անտառներով քայլելիս թվում է, թե հայտնվել ես Տոլկինի «Մատանիների տիրակալը» ֆիլմի կենդանի անտառներում։
-
Հսկա ծառեր. Այստեղի ընկուզենիները հասնում են մինչև 30 մետր բարձրության, իսկ նրանց բները այնքան հաստ են, որ դրանք գրկելու համար մի քանի մարդ է հարկավոր։
-
Տարիքը. Անտառում կան ծառեր, որոնց տարիքն անցնում է 1000 տարին։ Նրանք տեսել են քաղաքակրթությունների ծնունդն ու անկումը, Մետաքսի ճանապարհի ոսկե դարաշրջանը և շարունակում են պտուղ տալ մինչ օրս։
Բացի ընկուզենիներից, անտառում աճում են վայրի խնձորենիներ, տանձենիներ, սալորենիներ և պիստակենիներ, ինչի շնորհիվ գարնանը ողջ հովիտը վերածվում է ծաղկած ու անուշահոտ դրախտի։
Ջրվեժների երգն ու սուրբ քարանձավները
Արսլանբոբը միայն անտառ չէ, այն նաև վայրի, ուժեղ բնության տուն է։ Անտառի խորքում թաքնված են երկու հայտնի ջրվեժներ.
-
Փոքր ջրվեժ (23 մետր). Գտնվում է գյուղին մոտ և շատ հեշտ հասանելի է։ Նրա շուրջը միշտ զով է, իսկ ջրի փոշին արևի տակ փոքրիկ ծիածաններ է ստեղծում։
-
Մեծ ջրվեժ (80 մետր). Ավելի բարձր է լեռներում։ Ջուրը ահռելի ուժով գահավիժում է կիրճի մեջ՝ ստեղծելով տպավորիչ ու վախեցնող տեսարան։ Նրա մոտ է գտնվում նաև «Աղջիկների քարանձավը»՝ սրբազան մի վայր, ուր մարդիկ գալիս են աղոթելու։
Ընկույզի բերքահավաք. Տարվա գլխավոր իրադարձությունը
Ամեն տարի աշնանը (սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին) Արսլանբոբում կյանքը լիովին փոխվում է։ Սկսվում է ընկույզի բերքահավաքը (Ореховый сезон)։
Ամբողջ գյուղերով, ընտանիքներով, երեխաներից մինչև տարեցներ, տեղափոխվում են անտառ։ Նրանք այնտեղ վրաններ են խփում, տնակներ սարքում և մի քանի շաբաթ ապրում են հենց ծառերի տակ։ Սա պարզապես աշխատանք չէ, սա մեծ, գունեղ ազգային տոն է, որտեղ մարդիկ շփվում են, երգում, պատրաստում ավանդական ուտեստներ և վայելում աշնան ոսկե գույները։
Ինչո՞ւ է սա «ամենալավ» վայրը. Արսլանբոբը էներգետիկ հզոր կենտրոն է։ Այստեղ լեռնային մաքուր օդը միախառնվում է ընկուզենու տերևների յուրահատուկ բույրին, որն ունի բուժիչ հատկություններ։ Սա մի վայր է, որտեղ կարելի է քայլել դարավոր ծառերի տակ, լսել ջրվեժների ձայնը և զգալ, թե ինչպես է բնությունը քեզ լցնում կյանքի էներգիայով։